Organizator wystawy: Młyny Rothera
Własność: Centrum Szyfrów Enigma, Poznańskie Centrum Dziedzictwa, Miasto Poznań
Współpraca: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Muzeum Historii Kobiet, Gdy nauka jest kobietą
Kim były kobiety, które współtworzyły historię nauki, matematyki, kryptologii, programowania i nowych technologii? Dlaczego tak wiele z nich przez długi czas pozostawało poza główną opowieścią o rozwoju cyfrowego świata?
„Szyfrodziewczyny” to edukacyjno-kulturalny projekt herstoryczny Centrum Szyfrów Enigma, który powstał z potrzeby uzupełniania luk związanych z obecnością i widocznością kobiet w historii nauk ścisłych oraz technologii. Projekt przybliża historie kobiet, które współtworzyły rozwój nauki, kryptologii, programowania i nowych technologii, ale także tych, które w czasie II wojny światowej działały w konspiracji, wywiadzie i łączności. To opowieść o bohaterkach znanych oraz o tych, których dokonania wciąż czekają na szersze odkrycie.
Prezentowana wystawa pop-up opowiada o dwudziestu bohaterkach związanych z historią nauki, kryptologii, informatyki i technologii cyfrowych. Kolorowe ilustracje autorstwa Moniki Wolskiej zapraszają do odkrywania ich biografii, osiągnięć oraz charakterystycznych atrybutów: maszyn, książek kodowych, narzędzi komunikacji i wynalazków, które łączą się z ich historiami. Wystawie towarzyszy polsko-angielska strona internetowa, dostępna za pomocą kodów QR umieszczonych przy sylwetkach bohaterek.
W aranżacji wystawy ważne miejsce zajmuje symboliczny stół inspirowany „The Dinner Party” — ikoniczną instalacją Judy Chicago z 1979 roku, stworzoną jako hołd dla wybitnych kobiecych postaci historycznych. Stół Szyfrodziewczyn jest przestrzenią pamięci, dialogu i spotkania. To zaproszenie do wspólnego odkrywania kobiecego dziedzictwa intelektualnego oraz do rozmowy o tym, kto i dlaczego zostaje zapisany w historii.
Prezentacji wystawy towarzyszą repliki dwóch niezwykłych maszyn: Enigmy oraz bomby kryptologicznej Rejewskiego. Są one przypomnieniem wydarzeń, które zmieniły bieg II wojny światowej i utorowały drogę cyfrowemu światu, w którym dziś żyjemy. Historia złamania szyfru Enigmy pokazuje nowatorskie wykorzystanie matematyki, kryptologii i maszyn w walce z szyfrem innej maszyny. To także ważny kontekst dla opowieści o kobietach, które pracowały przy szyfrach, obliczeniach, programowaniu i rozwoju technologii.
„Szyfrodziewczyny” to wystawa o pamięci, wiedzy i widzialności. O tym, że historia technologii nie była tworzona wyłącznie przez wielkie nazwiska zapisane w podręcznikach, ale także przez wiele kobiet, których praca, talent i wyobraźnia współtworzyły fundamenty współczesnego świata.
Kuratorka wystawy: Katarzyna Kucharska
Ilustratorka: Monika Wolska