Grudziądz ma coś, czego nie znajdziesz ani w Toruniu, ani w Krakowie, ani nawet w Gdańsku. Monumentalny rząd spichlerzy stojących bezpośrednio nad Wisłą — ponad dwadzieścia ceglanych budynków tworzących prawie kilometrową „ścianę” wysokości sięgającej nawet 9 pięter od strony rzeki.

Kiedy patrzysz na nie z poziomu bulwaru, masz wrażenie, że stoisz pod czerwonym klifem. To nie architektoniczny wybryk – to efekt topografii. Grudziądz wyrasta na jednym z najwyższych wiślanych brzegów (ponad 30 metrów różnicy wysokości), a spichlerze zostały sprytnie wbudowane w tę skarpę. Od strony miasta mają 2-3 kondygnacje. Od strony Wisły to  nawet dziewięciopiętrowe kolosy. Ten kontrast robi wrażenie nawet na podróżnikach, którzy widzieli stare magazyny portowe w Hamburgu czy Amsterdamie.

W XVII–XVIII wieku Wisła była główną arterią handlową Rzeczypospolitej. Zboże, drewno, len, produkty rzemieślnicze – wszystko płynęło w dół rzeki do Gdańska, a stamtąd na statki płynące do całej Europy.

Grudziądz miał kilka atutów:

• Wysoki brzeg – magazyny były bezpieczne nawet przy wezbranej wodzie
• Strategiczne położenie – w połowie szlaku między Warszawą a Gdańskiem
• Kluczowy punkt przeładunkowy – tu kończyły się tratwy z południa, a zaczynały większe barki nadające się do głębszej wody

Spichlerze działały jak gigantyczny terminal logistyczny. Tylko że zamiast ciężarówek były tratwy, zamiast wózków widłowych – wyciągi linowe, a zamiast kontenerów – beczki i worki.

Flisacy to ludzie zajmujący się dawniej flisem, czyli spławem towarów rzekami. Ich zadanie było proste w teorii, ale ekstremalnie trudne w praktyce: spławić setki ton towaru setki kilometrów w dół rzeki bez uszkodzeń.

Musieli znać:

• Każdy zakręt i płyciznę – błąd mógł zakończyć się rozbiciem tratwy
• Nastroje wody – Wisła była kapryśna, nieprzewidywalna
• Siły nurtu – od tego zależało, czy dotrzesz do Gdańska w tygodniu, czy w miesiącu

Grudziądz był dla nich jak stacja benzynowa – miejscem, gdzie można było załadować dodatkowe towary, wymienić informacje i odpocząć przed dalszą drogą. Dziś ich legendę można poznać w Muzeum Handlu Wiślanego – nowoczesnej przestrzeni, która opowiada tę historię przez rekonstrukcje, interaktywne mapy i oryginalne narzędzia.

Zejdź na dolny bulwar i idź wzdłuż całej linii. Perspektywa zmienia się z każdym krokiem – gdzie indziej ceglane ściany są ciemniejsze, gdzie indziej więcej okien. To nie jest jednolita bryła – to mozaika różnych epok i różnych właścicieli.

Tip: złota godzina (zachód słońca). Cegła złoci się wtedy jak w ogniu.

To jeden z oddziałów Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi i jednocześnie najbardziej „rzeczna” część muzealnej opowieści o Grudziądzu. Miejsce to pozwoli Ci spojrzeć na miasto z perspektywy wiślanego szlaku, będącego niegdyś ważnym traktem handlowym. Poznasz tu historię grudziądzkich spichlerzy oraz rolę jaką odegrały w handlu. Prześledzisz zarys dziejów pieniądza (wszak jest on nieodłącznym elementem wymiany handlowej) i powrócisz do czasów przemysłowej prosperity Grudziądza.

Tuż nad spichrzami wznosi się Góra Zamkowa — miejsce, gdzie w XIII wieku Krzyżacy wznieśli potężną warownię. Dziś zostały z niej tylko fragmenty murów i wieża Klimek, ale widok na dolinę Wisły wynagradza wszystko.

To idealne miejsce na chwilę oddechu po spacerze bulwarem. Wejście na wzgórze zajmuje kilka minut, a z góry zobaczysz spichlerze z zupełnie innej perspektywy — tym razem to ty patrzysz na nie z góry, nie odwrotnie.

Ciekawostka: Zamek grudziądzki był jedną z największych twierdz krzyżackich w regionie. Został zniszczony podczas wojen szwedzkich w XVII wieku i nigdy nie odbudowany.